Hoor je 's avonds een tikkend of borrelend geluid uit je radiator komen zodra de verwarming aanslaat? Of blijft de onderkant warm terwijl de bovenkant koud aanvoelt, hoe hoog je de thermostaat ook zet? Dat is geen gebrek aan je cv-ketel. Er zit lucht in het systeem, en die lucht kost je geld. Elke liter lucht die de plek inneemt van verwarmd water, is een stukje radiator dat niet meewerkt. Je ketel moet harder draaien om hetzelfde resultaat te halen, en dat zie je terug op de energierekening.
Het goede nieuws: dit verhelpen kost geen vakman en geen uur van je tijd. Met een ontluchtingssleutel van een paar euro en tien minuten per radiator ben je klaar. Hier is hoe je het doet, in welke volgorde, en waarom je dit nu moet doen en niet in januari.
Waarom je radiator tikt en bromt
Lucht komt op verschillende manieren het systeem binnen. Elke keer dat je water bijvult, elke keer dat de installatie uitzet in de zomer en weer krimpt in de winter, en gewoon door normale slijtage van afdichtingen. Die lucht stijgt naar het hoogste punt van de radiator en blijft daar hangen, terwijl het water eronder blijft circuleren. Dat verklaart waarom de onderkant warm aanvoelt en de bovenkant koud blijft.
Het tikken en borrelen dat je hoort, is lucht die door het systeem beweegt op het moment dat het water opwarmt en uitzet. Volgens de ANWB kan lucht in het systeem ook leiden tot extra slijtage van de pomp en een hogere kans op corrosie binnenin de leidingen. Een radiator die vaak ontlucht moet worden, wijst trouwens op een ander probleem, zoals een klein lek. Moet je elke paar weken opnieuw ontluchten, laat dan een installateur meekijken.
Dit heb je nodig
De klus vraagt bijna niets. Een ontluchtingssleutel (soms een vierkant sleuteltje, soms een platte schroevendraaier, afhankelijk van je radiatortype), een oude doek of theedoek, en een bakje om opvangwater in te vangen. Heb je geen ontluchtingssleutel in huis, dan liggen die voor een paar euro bij elke bouwmarkt of online.
Check voordat je begint ook meteen of je vocht en schimmel in huis hebt zien opduiken nu de stookperiode begint. Dat heeft vaak dezelfde oorzaak als een slecht functionerend verwarmingssysteem: te weinig circulatie en te veel condens.
Zo ontlucht je een radiator in vijf stappen
Zet eerst alle thermostaten open en laat de verwarming minstens een halfuur draaien, zodat elke radiator goed opwarmt. Zet daarna de cv-ketel uit en wacht ongeveer twintig minuten tot het systeem is afgekoeld. Dat voorkomt dat er heet water uit het ventiel spuit zodra je het opent.
- Zoek het ontluchtingsventiel, meestal rechtsboven of linksboven op de radiator.
- Houd de doek onder het ventiel en zet het bakje eronder.
- Draai het ventiel voorzichtig een kwartslag open met de sleutel. Je hoort een sissend geluid: dat is de lucht die ontsnapt.
- Zodra er een gestage straal water uitkomt in plaats van lucht, draai je het ventiel direct weer dicht.
- Veeg eventueel gemorst water meteen weg, want de meeste cv-systemen bevatten een beschermingsmiddel dat niet op je vloer hoort.
Per radiator kost dit gemiddeld vijf tot tien minuten. Grote huizen met acht of negen radiatoren ben je dus binnen een uur klaar.
Begin onderaan, werk naar boven
De volgorde maakt verschil. Omdat lucht naar boven stijgt, begin je bij de radiator op de laagste verdieping van je huis en werk je stapsgewijs omhoog. Eindig je bij de radiator op de hoogste verdieping of onder het dak, dan weet je zeker dat je geen lucht van de ene radiator naar de andere duwt.
Woon je in een huis met meerdere verdiepingen en merk je dat de kou vooral via kieren en tocht naar binnen komt, dan sluit dat goed aan op de goedkope tochtoplossingen die we eerder behandelden. Een goed werkend verwarmingssysteem en een tochtvrij huis versterken elkaar: je hebt minder stookuren nodig om dezelfde temperatuur te bereiken.
Waterdruk checken na het ontluchten
Nadat je alle radiatoren hebt ontlucht, daalt de waterdruk in het systeem iets, simpelweg omdat je lucht hebt laten ontsnappen en er dus iets minder volume in de leidingen zit. Kijk op de manometer van je cv-ketel: die hoort tussen 1,5 en 2 bar te staan. Staat de druk daaronder, dan vul je water bij via de vulkraan onder de ketel, meestal een klein zwart of blauw kraantje met een slangetje.
Vul rustig bij tot de naald weer in de groene zone staat en sluit de kraan direct daarna goed af. Een te hoge druk is net zo ongewenst als een te lage, dus blijf in de buurt van de manometer terwijl je bijvult.
De goedkoopste besparing van het stookseizoen
Terwijl de energierekening dit jaar weer een flinke hap uit het huishoudbudget neemt, is ontluchten een van de weinige maatregelen die niets kost en meteen effect heeft. Geen isolatie aanbrengen, geen nieuwe ketel, geen subsidieaanvraag: gewoon een sleuteltje en twintig minuten per verdieping. Combineer het met de tips uit ons artikel over jaarlijks huisonderhoud en je stookseizoen begint dit jaar met een systeem dat optimaal werkt in plaats van half lucht rondpompt.