Rotterdam heeft er een opvallend gebouw bij dat inmiddels het predicaat "beste van Nederland" draagt. Woontoren SAWA aan de Lloydkade werd op 4 juni unaniem uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026, tijdens de prijsuitreiking in de Centrale Markthal. Wat het gebouw bijzonder maakt, is niet alleen de hoogte of de locatie in het voormalige havengebied, maar de manier waarop hout, groen en betaalbaarheid samenkomen in één ontwerp.
Een woontoren van hout in het hart van Rotterdam
SAWA is ontworpen door Mei architects and planners, in opdracht van NICE Developers en ERA Contour. Het gebouw staat zo'n 50 tot 55 meter hoog en telt 109 appartementen. Wat direct opvalt: ongeveer 75 procent van het materiaal bestaat uit hout en gerecyclede grondstoffen. Daarmee is het een van de eerste grootschalige circulaire houtbouwprojecten van de stad. Beton wordt hier niet vermeden uit principe, maar omdat hout minder CO2 uitstoot tijdens de bouw en het gebouw op termijn makkelijker te demonteren en herbruiken is.
Wie meer wil zien van architectuur die met bijzondere materialen werkt, vindt eerder al het verhaal over de Canadese studio Odami en hun 130 jaar oude eik op deze site interessant.
Houtbouw op deze schaal was tot voor kort vooral iets voor Scandinavische steden. Nederlandse bouwregelgeving stond lang huiverig tegenover hoge houten constructies, vooral vanwege brandveiligheid. Bij SAWA is dat opgelost met een combinatie van beschermende gevelbekleding en een betonnen kern voor trappenhuizen en liften, waardoor het gebouw wel degelijk aan de Nederlandse bouwnormen voldoet. Het bewijst dat de discussie inmiddels verder is dan "kan het", en meer gaat over "hoe doen we het slim".
Groen dat door ecologen is uitgezocht
Rondom de gevel loopt 600 meter aan plantenbakken, gevuld met ruim 3.000 planten. Die zijn niet lukraak gekozen: een team van ecologen, biologen en botanici bepaalde per plek welke soort het beste past, op basis van windbelasting, zonlicht, bloeitijd en effect op de lokale biodiversiteit. In de gevel zijn daarnaast 140 nestkasten verwerkt voor vogels, vleermuizen en insecten. Het resultaat is een gebouw dat niet alleen groen oogt, maar ook functioneert als leefgebied.
Die aandacht voor de omgeving doet denken aan kleinschaligere projecten zoals het Arctic Sauna Pavilion van Toni Yli-Suvanto Architects, waar het landschap eveneens leidend was in het ontwerp, zij het op een heel andere schaal.
Betaalbaar wonen zonder in te leveren op kwaliteit
Van de 109 appartementen valt ongeveer de helft in het middensegment of de betaalbare huur. Dat is geen bijzaak in het ontwerp, maar een van de redenen waarom de jury het project prees. Sociale inclusiviteit en architectonische ambitie gaan bij SAWA hand in hand, terwijl dat in de praktijk vaak tegenover elkaar wordt gezet. Betaalbare woningen krijgen hier dezelfde groene gevel, dezelfde hoogwaardige afwerking en dezelfde plek in het gebouw als de duurdere appartementen.
Dat onderscheid valt bewust weg. In veel nieuwbouwprojecten zijn sociale huurwoningen te herkennen aan een minder representatieve gevel of een positie aan de achterkant van het complex. Bij SAWA is daar niet voor gekozen: de plattegronden verschillen, maar de uitstraling naar buiten toe niet. Voor een woontoren in het Lloydkwartier, een gebied dat de afgelopen jaren snel verdicht met nieuwbouw, is dat een signaal dat gebiedsontwikkeling ook zonder scheidslijnen tussen koop en huur kan.
Waarom de jury unaniem koos
Volgens de vakjury van de BNA won SAWA vooral door de combinatie van duurzaamheid, sociale inclusiviteit, biodiversiteit en ondernemerschap in één project. Dezelfde avond ging de publieksprijs naar het Schoonhovens College van Geurst & Schulze architecten, en kreeg Station Wildeman van BETA office for architecture and the city een eervolle vermelding. SAWA won de hoofdprijs desondanks unaniem, wat volgens de jury zelden voorkomt bij een zo divers samengestelde vakjury.
Voor wie liever leest over bestaande, kleinschalige architectuur staat er ook een artikel over een verscholen huis van 4,83 miljoen euro op deze site.
Wat dit betekent voor de toekomst van houtbouw
De erkenning voor SAWA komt op een moment dat steeds meer Nederlandse gemeenten circulair en houtbouw als voorwaarde stellen bij nieuwe woningbouwprojecten. Rotterdam laat met dit project zien dat die eisen niet ten koste hoeven te gaan van schaal, betaalbaarheid of architectonische kwaliteit. Voor de architectuurwereld is SAWA vooral een bewijs dat een houten woontoren van vijftig meter hoog inmiddels geen experiment meer is, maar een serieus alternatief voor beton en staal.
Andere gemeenten kijken inmiddels mee. Amsterdam en Utrecht hebben beide al aangekondigd het aandeel houtbouw in nieuwe tenders te willen verhogen, en projectontwikkelaars noemen SAWA steeds vaker als referentieproject bij aanbestedingen. Wie door het Lloydkwartier loopt, ziet nu al waar dat toe kan leiden: een gebouw dat niet aanvoelt als een duurzaamheidsexperiment, maar gewoon als een prettige plek om te wonen, met bomen op balkonhoogte en vogels in de gevel in plaats van op een dak dat niemand ziet.