Rotterdam heeft de afgelopen jaren wel vaker een gebouw neergezet waar de rest van Nederland van opkijkt. Denk aan de Markthal, het Depot Boijmans of het Fenix museum. Maar wat architectenbureau MVRDV nu heeft gewonnen, overtreft dat allemaal in ambitie. Het bureau mag de Shift Landmark bouwen, een gebouw van 240 miljoen euro dat eruit moet zien als een rotslandschap vol groen, uitkijkpunten en holtes voor vogels en insecten.
Wat is de Shift Landmark precies
De Shift Landmark komt in Waterkant, een nieuwe wijk op de zuidoever van de Maas in Rotterdam-Zuid. Initiatiefnemer is ondernemer Don Ritzen met zijn sociale onderneming Shift, die met het gebouw wil laten zien hoe duurzame verandering eruit kan zien. Het wordt geen museum in de klassieke zin, maar een mix van een meeslepende belevingstentoonstelling, een hotel, een congrescentrum en een duurzame foodhal. Samen goed voor zo'n 25.000 tot 30.000 vierkante meter, verspreid over de zeven gestapelde volumes.
Rotterdam is niet de enige stad die zo'n gebouw krijgt. Shift wil uiteindelijk op zes continenten een vergelijkbaar landmark neerzetten, maar Rotterdam is de eerste. De bouw moet in 2028 beginnen, met opening in 2031. Het totale project kost naar schatting 240 miljoen euro, grotendeels op te brengen via private investeerders en partners die zich aan de duurzaamheidsmissie van Shift willen verbinden.
De keuze voor Rotterdam is geen toeval. De stad geldt al decennia als proeftuin voor architectuur die elders te gewaagd zou zijn, van de Kubuswoningen tot de Markthal. Volgens regionale omroep Rijnmond noemen betrokkenen het project nu al "supertrots"-waardig, nog voordat de eerste paal de grond in gaat.
Waarom het ontwerp eruitziet als een rotslandschap
MVRDV won de wedstrijd met het ontwerp Rotterdam Rocks!, zeven gestapelde groene volumes rond twee kernen die samen een soort kunstmatige rotspartij vormen. De architecten beschrijven het als een landschap dat opstijgt vanaf de oever van de Maas, waar bezoekers via terrassen, holtes en paden naar boven klimmen terwijl ze omringd blijven door beplanting.
De gevel is bewust poreus gemaakt, met nissen die water vasthouden en plek bieden aan vogels en insecten. Het idee is dat het gebouw niet alleen een blikvanger wordt, maar ook een stukje stadsnatuur op zichzelf. Vanaf de hoogste terrassen krijg je straks uitzicht over de hele Maas en de skyline van Rotterdam.
MVRDV versloeg vier gerenommeerde architecten
Meer dan 1500 architecten uit vijftig landen schreven zich in voor de wedstrijd. Daaruit koos een jury vijf finalisten: MVRDV, Heatherwick Studio, Mecanoo, Ecosistema Urbano en Office for Political Innovation. Allemaal grote namen, dus de winst is voor het Rotterdamse bureau extra bijzonder, zeker omdat het hun eigen stad betreft. MVRDV bestaat sinds 1993 en is opgericht door Winy Maas, Jacob van Rijs en Nathalie de Vries, drie architecten die eerder al naam maakten met opvallende woningbouw in Nederland.
MVRDV is trouwens geen onbekende in dit rijtje spraakmakende Rotterdamse gebouwen. Het bureau tekende eerder al voor de Markthal en werkte mee aan andere opvallende projecten in de stad. Wil je meer weten over recente Rotterdamse architectuur die nu al te bezoeken is? SAWA, het bijna volledig houten woongebouw, werd dit jaar nog uitgeroepen tot beste gebouw van Nederland en staat op nog geen tien minuten fietsen van de toekomstige Shift Landmark.
Wat de jury vooral overtuigde, was dat het ontwerp van MVRDV niet alleen mooi oogt, maar ook functioneel doordacht is. De zeven volumes zijn zo gepositioneerd dat elk verdiep voldoende daglicht krijgt, terwijl de tussenliggende terrassen tegelijk dienen als vluchtroute, wandelpad en groeiplek voor beplanting. Die combinatie van esthetiek en bruikbaarheid gaf voor de jury volgens betrokkenen de doorslag boven de meer sculpturale, maar minder praktische voorstellen van de concurrentie.
Wanneer je het zelf kunt zien
Voorlopig is de Shift Landmark nog puur een ontwerp. MVRDV gaat de komende tijd het plan verder uitwerken, onder meer hoe de gevel zich precies verhoudt tot de rivier en welke planten daadwerkelijk kunnen groeien op zo'n verticale rotswand. Dat laatste is geen kleinigheid: een gevel die begroeid moet blijven op vijftig meter hoogte, boven het water, vraagt om een heel ander irrigatiesysteem dan een gewone groene gevel op straatniveau. Pas na de bouwstart in 2028 wordt duidelijk hoe dicht de uiteindelijke uitvoering bij de renders komt.
Tot die tijd kun je in Rotterdam-Zuid alvast wennen aan het idee dat de stad straks een gebouw heeft dat meer op een berg dan op een kantoortoren lijkt. Voor wie houdt van architectuur die de grens opzoekt tussen natuur en bouwkunst, is het Escobar House bij Buenos Aires alvast een goed voorbeeld van hoe ver je daarin kunt gaan.
Ook de wijk eromheen verandert flink de komende jaren. Waterkant moet uitgroeien tot een nieuw stuk stad met woningen, horeca en openbare ruimte langs het water, met de Shift Landmark als kloppend hart. Voor Rotterdam-Zuid, dat lang bekendstond als het minder glamoureuze deel van de stad, is dat een flinke opsteker: eindelijk een landmark die niet aan de noordoever staat.
Wat dit betekent voor Rotterdam als bestemming
Rotterdam profileert zich al jaren als de stad van gedurfde architectuur, en de Shift Landmark past daar naadloos in. Waar andere steden vooral hoogte zoeken, kiest Rotterdam met dit project juist voor een gebouw dat je wilt beklimmen en waar je doorheen wilt lopen. Dat maakt Waterkant over een paar jaar tot een serieuze nieuwe reden om de stad te bezoeken, naast de Markthal en het Fenix museum die er al staan. Zet 2031 alvast in je agenda, dan weet je waarom.